CRAZYBOY
07-23-2007, 15:32
Sudan adaların rotasında...
Her yıl binlerce yeni buzdağı oluşuyor. Bilim insanları bunların nasıl ve nereden geldiklerini yakından inceliyorlar. Titanic faciasına yol açan dev buzdağlarının büyük çoğunluğu Grönland Adası koylarındaki buzullardan kopup denizlere açılıyor.
Titanic'in 14 Nisan 1912'de buzdağına çarpıp 1500 yolcunun ölmesinden sonra, Kuzey Atlantik, Yeni Dünya'ya açılan her kaptanın kabusu oldu. Ancak, günümüzde kullanılan sonar ve radar sayesinde çarpışma olasılığı çok az...
Su yüzeyinden, 5 metre yükselen buzdağları, Kuzey Amerika ile Avrupa arasındaki iletişim ve ulaşım yolunu tehdit ediyor. Özellikle Grönland'ın batı kıyısında, Disko ve Melville koylarından kopan büyük parçalar, Batı Grönland akıntısıyla kuzeye taşınıyor. Sıcak mevsim gelince, Labrador akıntısıyla güneye itiliyor. Buzdağları rüzgarı değil, akıntıları izleyerek dolaşıyor. Su yüzündeki kısım ise, buzdağının kütlesinin en fazla yüzde 30'u. Konuyu kopma ve yüzme açısından inceleyen bilim adamlarının yanı sıra, çarpışma olayını anlamak ve etkilerini azaltmak için mühendisler de araştırma yapıyorlar.
Donmuş sudaki atomlar, sıvıya oranlı birbirlerine daha uzak; bu yüzden de, buzdağları sudan daha az yoğun ve hafif. İşte deniz suyunda yüzmelerinin nedeni de bu... Yine de yoğunluk farkı büyük olmadığı için, yüzme sırasında blokların büyük kısmı sualtında kalıyor.
Yapılan hesaplara göre, sadece Grönland ile Ellesmere Adası'ndan, yılda 7.500 parça kopuyor. ABD kıyılarına, ancak birkaç düzine blok ulaşıyor. Antarktika'da çok daha fazla buzdağı yüzüyor ve bunlar Grönland'da oluşanlardan çok daha büyük. Buna rağmen seyrüsefer için pek tehlike yaratmıyorlar. Anakaranın çevresinde oluşan akıntılar, buzdağlarının çok uzaklaşmasını, Avustralya ve Yeni Zelanda gibi farklı yönlere dağılmasını önlüyor. Bu nedenle, Antarktika buzdağlarının ömrü, Arktika buzdağlarından 5-7 yıl daha uzun. Boyutlar ise çok daha belirleyici.
Her yıl binlerce yeni buzdağı oluşuyor. Bilim insanları bunların nasıl ve nereden geldiklerini yakından inceliyorlar. Titanic faciasına yol açan dev buzdağlarının büyük çoğunluğu Grönland Adası koylarındaki buzullardan kopup denizlere açılıyor.
Titanic'in 14 Nisan 1912'de buzdağına çarpıp 1500 yolcunun ölmesinden sonra, Kuzey Atlantik, Yeni Dünya'ya açılan her kaptanın kabusu oldu. Ancak, günümüzde kullanılan sonar ve radar sayesinde çarpışma olasılığı çok az...
Su yüzeyinden, 5 metre yükselen buzdağları, Kuzey Amerika ile Avrupa arasındaki iletişim ve ulaşım yolunu tehdit ediyor. Özellikle Grönland'ın batı kıyısında, Disko ve Melville koylarından kopan büyük parçalar, Batı Grönland akıntısıyla kuzeye taşınıyor. Sıcak mevsim gelince, Labrador akıntısıyla güneye itiliyor. Buzdağları rüzgarı değil, akıntıları izleyerek dolaşıyor. Su yüzündeki kısım ise, buzdağının kütlesinin en fazla yüzde 30'u. Konuyu kopma ve yüzme açısından inceleyen bilim adamlarının yanı sıra, çarpışma olayını anlamak ve etkilerini azaltmak için mühendisler de araştırma yapıyorlar.
Donmuş sudaki atomlar, sıvıya oranlı birbirlerine daha uzak; bu yüzden de, buzdağları sudan daha az yoğun ve hafif. İşte deniz suyunda yüzmelerinin nedeni de bu... Yine de yoğunluk farkı büyük olmadığı için, yüzme sırasında blokların büyük kısmı sualtında kalıyor.
Yapılan hesaplara göre, sadece Grönland ile Ellesmere Adası'ndan, yılda 7.500 parça kopuyor. ABD kıyılarına, ancak birkaç düzine blok ulaşıyor. Antarktika'da çok daha fazla buzdağı yüzüyor ve bunlar Grönland'da oluşanlardan çok daha büyük. Buna rağmen seyrüsefer için pek tehlike yaratmıyorlar. Anakaranın çevresinde oluşan akıntılar, buzdağlarının çok uzaklaşmasını, Avustralya ve Yeni Zelanda gibi farklı yönlere dağılmasını önlüyor. Bu nedenle, Antarktika buzdağlarının ömrü, Arktika buzdağlarından 5-7 yıl daha uzun. Boyutlar ise çok daha belirleyici.