[...oMeRCaN...™]
08-06-2007, 16:48
Emeklilik Sigortaları Kanunu Tasarısı ne getiriyor?
Halen sosyal güvenlik kurumları bünyesinde bulunan emeklilik ve sağlık sigortaları ayrılıyor ve emeklilik işlemleri için Emeklilik Sigortaları Kanunu gelirken, sağlık için de Genel Sağlık Sigortası Kanunu geliyor.
Bilindiği üzere,
SSK ve Bağ-Kur kapsadığı nüfusa hem sigortalılıkları süresince sağlık hizmeti veriyor hem de emekli olduktan sonra emekli aylığı ile sağlık hizmeti veriyor.
T.C. Emekli Sandığı iştirakçisi olan memurlar ise çalışma süreleri boyunca T.C. Emekli Sandığı'ndan hiç yardım almıyorlar, hastalandıkları takdirde çalıştıkları kurum ve kuruluşların bütçelerinden sağlık giderleri ödeniyor ama emekli oldukları takdirde T.C. Emekli Sandığı kendilerine emekli aylığı verdiği gibi sağlık hizmeti de veriyor.
Sizlere bu yazı dizimizde 'Emeklilik Sigortaları Kanunu Tasarısı' ile getirilen değişiklikleri açıklamaya çalışacağım.
1-Sosyal güvenlik kurumları birleşiyor
Halen emekliliğe yönelik hizmet veren ve kurulu bulunan,
SSK'nın 506 Sayılı,
Bağ-Kur'un 1479 Sayılı
T.C. Emekli Sandığı'nın 5434 Sayılı,
Tarım Bağ-Kur'un 2926 Sayılı,
Tarım SSK'nın 2925 Sayılı
Banka ve borsaların özel sandıkları, kapatılıyor ve hepsini kapsayan Emeklilik Sigortaları Kanunu geliyor.
Bu durumda da
Memur, esnaf, işçi, bankacı, çiftçi, amele ayrı sosyal güvenlik kanunlarına tabi olmayacak, aralarındaki farklılık ve ayrımlar giderilecek.
Ayrımların giderilmesinde ise bazıları olumlu haklar gelirken bazılarından da haklar alınıyor.
2-Malullük aylığına hak kazanmak zorlaştırılıyor
Şimdiki uygulamada malullük aylığına hak kazanma
SSK'dan (ve Tarım SSK'dan) malulen emekli olabilmek için 506 Sayılı Kanun'un 52, 53 ve 54 üncü maddeleri gereğince;
Toplam olarak 1800 gün veya en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, sigortalılık süresinin her yılı için ortalama olarak 180 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olması,Şarttır.
Bağ-Kur'dan 1479 Sayılı Bağ-Kur Kanunu gereğince
En az beş tam yıl sigorta primi ödemiş olmak, şarttır.
T.C. Emekli Sandığı'ndan 5434 Sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun 53'üncü maddesi gereğince,
Fiili hizmet müddetleri en az 10 yılı tamamlamış bulunan iştirakçilere, malullük aylığı verilmektedir.
Süre uzayacak
Emeklilik Sigortalar Kanunu Tasarısı ile SSK, Bağ-Kur ve T.C. Emekli Sandığı'nda malullük aylığı bağlanabilmesi için farklılık arzeden çalışma süreleri en yüksek süreyi isteyen T.C. Emekli Sandığı'nda eşitlenmiş ve 10 yıla (3600 güne) çıkarılacaktır.
Bu durumda, yeni tasarı Bağ-Kur ile SSK'lıların aleyhine bir durum yaratmakta ama T.C. Emekli Sandığı iştirakçilerinde bir değişiklik yaratmamaktadır.
3-Eşlere de evlenme yardımı geliyor
Şimdiki uygulamaya göre,
T.C. Emekli Sandığı'nda; 5434 Sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun 90'ıncı maddesi gereğince,
'Evlenmeleri sebebiyle dul ve yetim aylığı kesilen eş ve kız çocuklarla anaya bir defaya mahsus olmak üzere almakta oldukları dul veya yetim aylıklarının on iki aylık tutarı evlenme ikramiyesi olarak ödenir.
Bunlardan evlenme tarihinden itibaren on iki aydan önce boşananlarla evliliğin butlanına veya feshine karar verilenlere yeniden aylık bağlanması halinde, ödenmiş bulunan evlilik ikramiyesinin on iki aydan eksik süreye ait kısmı tahsil edilinceye kadar aylıkları ödenmez.'
Madde metninden de görüldüğü üzere memurun ölümü sonrasında T.C. Emekli Sandığı'ndan aylık bağlanan kızına, eşine ve anasına çeyiz parası verilmektedir.
SSK'da;
506 Sayılı Kanun'un ek 12'nci maddesi gereğince,
'Sigortalının ölümünden dolayı aylık ve gelir almakta olan hak sahibi kız çocuklarına evlenmeleri halinde bir defaya mahsus olmak üzere aylık veya gelirlerinin iki
yıllık tutarı evlenme yardımı olarak verilir.
İki yıl içerisinde meydana gelen boşanma veya dul kalma halinde bu süre için tekrar aylık veya gelir ödenmez.'
Madde metninden de görüleceği üzere SSK, T.C. Emekli Sandığı'nın aksine sadece yetim kıza çeyiz parası vermektedir ama verilen para 24 aylık tutar kadar olduğundan T.C. Emekli Sandığı'nın verdiğinden fazladır.
Bağ-Kur'da
T.C. Emekli Sandığı iştirakçisi bir memur vefat ettiğinde geride kalan ve aylık alan, eşi, kız çocuğu ve anası evlendikleri takdirde çeyiz parası adı altında 12 aylık maaşlarını peşin alabiliyorlar ve benzer şekilde SSK'lı bir yetim kız da evlendiği takdirde almakta olduğu yetim aylığının 24 katını çeyiz parası olarak alabilirken, Bağ-Kur'lu dul, yetim evlendiği takdirde aylığı kesiliyor ama çeyiz parası bile alamıyor.
Neler değişecek?
Tasarıya göre, gelir veya aylık almakta iken evlenen eş ve çocuklara bir yıllık gelir veya aylıkları tutarında evlenme yardımı getiriliyor.
Tasarı aynen kanunlaşırsa, T.C. Emekli Sandığı'ndan oğlu veya kızı üzerinden aylık alan analara verilmekte olan evlilik yardımı kalkacak ama bugüne kadar çeyiz parası denilen evlenme yardımını alamayan Bağ-Kur'luların eşleri ile çocukları da evlenme yardımı alacaktır.
Ayrıca yeni bir uygulama olarak bugüne kadar sadece kız çocuklarına verilen evlenme yardımından tasarıdan sonra erkek çocuklar da yararlanacaktır.
Öyleyse,
T.C. Emekli Sandığı'nca analara verilen evlilik parası kalkacak,
Sadece kızlara değil, erkek çocuklara da evlilik parası gelecek,
Bağ-Kur'lunun eşi ve çocukları da evlilik parası alabilecek.
Emekli Aylığı'nın hesabı değiştiriliyor
Emekli olanların aylık hesaplamasında;
SSK, Tarım SSK, Bağ-Kur, Tarım Bağ-Kur ve T.C.Emekli Sandığı ayrı ayrı uygulama yapmaktadır. Her bir kurum ve kanunda ayrı emekli aylığı hesap edildiği gibi 4447 Sayılı Kanun ile 1978 yılından beri uygulanmakta olan gösterge-katsayı sistemi de 1999 da terk edilmiş ve 2000 yılı ve sonrasında TÜFE sistemli emekli aylığı hesaplaması yapılmaktadır.
Şimdi de 'Emeklilik Sigortaları Kanunu Tasarısı' ile daha da başka bir emekli aylığı sistemi getirilmektedir.
Bu durumda tasarının kabul edilmesi halinde 2006 yılı ve sonrasında emekli olan birisinin,
-1999 yılı ve daha öncesindeki çalışmaları için gösterge-katsayı sistemi olan son 10 yılın veya son 5 yılın ortalamasına göre kısmi bir aylığı,
-2000 ile 2005 yılları arasında çalışmaları için TÜFE'li sisteme göre hesaplanan kısmi bir aylığı,
-2006 ve sonrası için yeni sisteme
göre hesaplanan bir kısmi aylığı, olacaktır.
Üç sisteme göre de hesaplanan kısmi aylıkları toplanarak emekli aylığı belirlenecektir.
Velhasıla, karışık, karmakarışık bir sistem gelecek.
'Emeklilik Sigortaları Kanunu Tasarısı' ile getirilen emekli aylığı sistemiyle,
A-Aylık bağlama oranları düşürülüyor...
Bugünkü sisteme göre,
Gösterge tablosundan emekli olan bir SSK'lının aylık bağlama oranı en az %70'dir.
Bağ-Kur'lunun aylık bağlama oranı ise %65'tir.
T.C. Emekli Sandığı'ndan 25 yıl ile emekli olan bir memurun aylık bağlama oranı ise %75'tir.
Tasarı ise bütün aylık bağlama oranlarını eşitliyor ama düşürerek eşitliyor ve 2015 yılına kadar emekli olanlar için aylık bağlama oranı %62,5 ve 2016 yılından itibaren ise bu oran %50'ye düşürülecektir.
B-Ortalama kazanç kavramı da değişiyor...
Tasarıya göre ortalama aylık kazanç aşağıdaki şekilde ifade edilmiş:
Ortalama aylık kazanç; sigortalının her takvim yılına ait prime esas kazancı, kazancın ait olduğu takvim yılından itibaren aylık talep tarihine kadar geçen takvim yılları için, her yıl gerçekleşen ortalama prime esas kazançta değişim oranının % 50'si ve aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyat indeksindeki değişim oranının % 50'si toplanarak bulunacak oran kadar artırılarak, bulunan kazançlar toplamının, toplam prim ödeme gün sayısına bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama günlük kazancın 30 katıdır.
C-Unvanlı memur ve rütbeli askerlerin aylıkları düşüyor...
Tasarı ile hizmet akdiyle çalışan SSK'lılar, kendi işini yapan Bağ-Kur'lular ve kamu görevlisi olan T.C. Emekli Sandığı iştirakçileri aynı şekilde değerlendirildiğinden bugüne kadar sivil kesimde Bölge Müdürü ve üstü, askeri kesimde ise yarbay ve üstü rütbelere verilen makam, görev tazminatları kaldırılıyor. Bu durumda da bahsi geçen üst düzey memurlar ile askerlerin emekli aylıkları büyük miktarlarda düşecektir.
Mesela, bugün için 2,500 YTL. emekli aylığı alan bir genel müdür tasarıdan sonra 1,250 YTL emekli aylığı alacaktır.
D-Milletvekili ve bakanlarda durum değişmiyor...
Halen geçerli olan 5434 Sayılı Kanun ile 4505 Sayılı Kanun gereğince emekli aylığı alan milletvekilleri ile bakanların emekli aylıklarında ise herhangi bir indirim söz konusu değil çünkü 4505 Sayılı Kanun gereğince ödenen Temsil Tazminatları konusunda tasarı, bir düzenleme getirmiyor ve karışmıyor.
Sonuç olarak:
08.09.1999 günü Resmi Gazete'de yayınlanan 4447 Sayılı Kanun 1999 yılı ve öncesinde emekli olanlar ile 2000 ve sonrasında emekli olanlar arasında fark yaratılmıştı. Yeni Tasarı aynen kabul edilirse, bu kere 25 yıl ile eskiden emekli olanlar ile yeni emekli olacaklar arasında farklar başlayacak ve vakit geçtikçe emekli olanlara bağlanan aylıklar nispi olarak düşecektir. Bundan sonra emekli olacaklar, daha düşük emekli aylığı alacaklarını bilsinler.
Halen sosyal güvenlik kurumları bünyesinde bulunan emeklilik ve sağlık sigortaları ayrılıyor ve emeklilik işlemleri için Emeklilik Sigortaları Kanunu gelirken, sağlık için de Genel Sağlık Sigortası Kanunu geliyor.
Bilindiği üzere,
SSK ve Bağ-Kur kapsadığı nüfusa hem sigortalılıkları süresince sağlık hizmeti veriyor hem de emekli olduktan sonra emekli aylığı ile sağlık hizmeti veriyor.
T.C. Emekli Sandığı iştirakçisi olan memurlar ise çalışma süreleri boyunca T.C. Emekli Sandığı'ndan hiç yardım almıyorlar, hastalandıkları takdirde çalıştıkları kurum ve kuruluşların bütçelerinden sağlık giderleri ödeniyor ama emekli oldukları takdirde T.C. Emekli Sandığı kendilerine emekli aylığı verdiği gibi sağlık hizmeti de veriyor.
Sizlere bu yazı dizimizde 'Emeklilik Sigortaları Kanunu Tasarısı' ile getirilen değişiklikleri açıklamaya çalışacağım.
1-Sosyal güvenlik kurumları birleşiyor
Halen emekliliğe yönelik hizmet veren ve kurulu bulunan,
SSK'nın 506 Sayılı,
Bağ-Kur'un 1479 Sayılı
T.C. Emekli Sandığı'nın 5434 Sayılı,
Tarım Bağ-Kur'un 2926 Sayılı,
Tarım SSK'nın 2925 Sayılı
Banka ve borsaların özel sandıkları, kapatılıyor ve hepsini kapsayan Emeklilik Sigortaları Kanunu geliyor.
Bu durumda da
Memur, esnaf, işçi, bankacı, çiftçi, amele ayrı sosyal güvenlik kanunlarına tabi olmayacak, aralarındaki farklılık ve ayrımlar giderilecek.
Ayrımların giderilmesinde ise bazıları olumlu haklar gelirken bazılarından da haklar alınıyor.
2-Malullük aylığına hak kazanmak zorlaştırılıyor
Şimdiki uygulamada malullük aylığına hak kazanma
SSK'dan (ve Tarım SSK'dan) malulen emekli olabilmek için 506 Sayılı Kanun'un 52, 53 ve 54 üncü maddeleri gereğince;
Toplam olarak 1800 gün veya en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, sigortalılık süresinin her yılı için ortalama olarak 180 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olması,Şarttır.
Bağ-Kur'dan 1479 Sayılı Bağ-Kur Kanunu gereğince
En az beş tam yıl sigorta primi ödemiş olmak, şarttır.
T.C. Emekli Sandığı'ndan 5434 Sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun 53'üncü maddesi gereğince,
Fiili hizmet müddetleri en az 10 yılı tamamlamış bulunan iştirakçilere, malullük aylığı verilmektedir.
Süre uzayacak
Emeklilik Sigortalar Kanunu Tasarısı ile SSK, Bağ-Kur ve T.C. Emekli Sandığı'nda malullük aylığı bağlanabilmesi için farklılık arzeden çalışma süreleri en yüksek süreyi isteyen T.C. Emekli Sandığı'nda eşitlenmiş ve 10 yıla (3600 güne) çıkarılacaktır.
Bu durumda, yeni tasarı Bağ-Kur ile SSK'lıların aleyhine bir durum yaratmakta ama T.C. Emekli Sandığı iştirakçilerinde bir değişiklik yaratmamaktadır.
3-Eşlere de evlenme yardımı geliyor
Şimdiki uygulamaya göre,
T.C. Emekli Sandığı'nda; 5434 Sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu'nun 90'ıncı maddesi gereğince,
'Evlenmeleri sebebiyle dul ve yetim aylığı kesilen eş ve kız çocuklarla anaya bir defaya mahsus olmak üzere almakta oldukları dul veya yetim aylıklarının on iki aylık tutarı evlenme ikramiyesi olarak ödenir.
Bunlardan evlenme tarihinden itibaren on iki aydan önce boşananlarla evliliğin butlanına veya feshine karar verilenlere yeniden aylık bağlanması halinde, ödenmiş bulunan evlilik ikramiyesinin on iki aydan eksik süreye ait kısmı tahsil edilinceye kadar aylıkları ödenmez.'
Madde metninden de görüldüğü üzere memurun ölümü sonrasında T.C. Emekli Sandığı'ndan aylık bağlanan kızına, eşine ve anasına çeyiz parası verilmektedir.
SSK'da;
506 Sayılı Kanun'un ek 12'nci maddesi gereğince,
'Sigortalının ölümünden dolayı aylık ve gelir almakta olan hak sahibi kız çocuklarına evlenmeleri halinde bir defaya mahsus olmak üzere aylık veya gelirlerinin iki
yıllık tutarı evlenme yardımı olarak verilir.
İki yıl içerisinde meydana gelen boşanma veya dul kalma halinde bu süre için tekrar aylık veya gelir ödenmez.'
Madde metninden de görüleceği üzere SSK, T.C. Emekli Sandığı'nın aksine sadece yetim kıza çeyiz parası vermektedir ama verilen para 24 aylık tutar kadar olduğundan T.C. Emekli Sandığı'nın verdiğinden fazladır.
Bağ-Kur'da
T.C. Emekli Sandığı iştirakçisi bir memur vefat ettiğinde geride kalan ve aylık alan, eşi, kız çocuğu ve anası evlendikleri takdirde çeyiz parası adı altında 12 aylık maaşlarını peşin alabiliyorlar ve benzer şekilde SSK'lı bir yetim kız da evlendiği takdirde almakta olduğu yetim aylığının 24 katını çeyiz parası olarak alabilirken, Bağ-Kur'lu dul, yetim evlendiği takdirde aylığı kesiliyor ama çeyiz parası bile alamıyor.
Neler değişecek?
Tasarıya göre, gelir veya aylık almakta iken evlenen eş ve çocuklara bir yıllık gelir veya aylıkları tutarında evlenme yardımı getiriliyor.
Tasarı aynen kanunlaşırsa, T.C. Emekli Sandığı'ndan oğlu veya kızı üzerinden aylık alan analara verilmekte olan evlilik yardımı kalkacak ama bugüne kadar çeyiz parası denilen evlenme yardımını alamayan Bağ-Kur'luların eşleri ile çocukları da evlenme yardımı alacaktır.
Ayrıca yeni bir uygulama olarak bugüne kadar sadece kız çocuklarına verilen evlenme yardımından tasarıdan sonra erkek çocuklar da yararlanacaktır.
Öyleyse,
T.C. Emekli Sandığı'nca analara verilen evlilik parası kalkacak,
Sadece kızlara değil, erkek çocuklara da evlilik parası gelecek,
Bağ-Kur'lunun eşi ve çocukları da evlilik parası alabilecek.
Emekli Aylığı'nın hesabı değiştiriliyor
Emekli olanların aylık hesaplamasında;
SSK, Tarım SSK, Bağ-Kur, Tarım Bağ-Kur ve T.C.Emekli Sandığı ayrı ayrı uygulama yapmaktadır. Her bir kurum ve kanunda ayrı emekli aylığı hesap edildiği gibi 4447 Sayılı Kanun ile 1978 yılından beri uygulanmakta olan gösterge-katsayı sistemi de 1999 da terk edilmiş ve 2000 yılı ve sonrasında TÜFE sistemli emekli aylığı hesaplaması yapılmaktadır.
Şimdi de 'Emeklilik Sigortaları Kanunu Tasarısı' ile daha da başka bir emekli aylığı sistemi getirilmektedir.
Bu durumda tasarının kabul edilmesi halinde 2006 yılı ve sonrasında emekli olan birisinin,
-1999 yılı ve daha öncesindeki çalışmaları için gösterge-katsayı sistemi olan son 10 yılın veya son 5 yılın ortalamasına göre kısmi bir aylığı,
-2000 ile 2005 yılları arasında çalışmaları için TÜFE'li sisteme göre hesaplanan kısmi bir aylığı,
-2006 ve sonrası için yeni sisteme
göre hesaplanan bir kısmi aylığı, olacaktır.
Üç sisteme göre de hesaplanan kısmi aylıkları toplanarak emekli aylığı belirlenecektir.
Velhasıla, karışık, karmakarışık bir sistem gelecek.
'Emeklilik Sigortaları Kanunu Tasarısı' ile getirilen emekli aylığı sistemiyle,
A-Aylık bağlama oranları düşürülüyor...
Bugünkü sisteme göre,
Gösterge tablosundan emekli olan bir SSK'lının aylık bağlama oranı en az %70'dir.
Bağ-Kur'lunun aylık bağlama oranı ise %65'tir.
T.C. Emekli Sandığı'ndan 25 yıl ile emekli olan bir memurun aylık bağlama oranı ise %75'tir.
Tasarı ise bütün aylık bağlama oranlarını eşitliyor ama düşürerek eşitliyor ve 2015 yılına kadar emekli olanlar için aylık bağlama oranı %62,5 ve 2016 yılından itibaren ise bu oran %50'ye düşürülecektir.
B-Ortalama kazanç kavramı da değişiyor...
Tasarıya göre ortalama aylık kazanç aşağıdaki şekilde ifade edilmiş:
Ortalama aylık kazanç; sigortalının her takvim yılına ait prime esas kazancı, kazancın ait olduğu takvim yılından itibaren aylık talep tarihine kadar geçen takvim yılları için, her yıl gerçekleşen ortalama prime esas kazançta değişim oranının % 50'si ve aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyat indeksindeki değişim oranının % 50'si toplanarak bulunacak oran kadar artırılarak, bulunan kazançlar toplamının, toplam prim ödeme gün sayısına bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama günlük kazancın 30 katıdır.
C-Unvanlı memur ve rütbeli askerlerin aylıkları düşüyor...
Tasarı ile hizmet akdiyle çalışan SSK'lılar, kendi işini yapan Bağ-Kur'lular ve kamu görevlisi olan T.C. Emekli Sandığı iştirakçileri aynı şekilde değerlendirildiğinden bugüne kadar sivil kesimde Bölge Müdürü ve üstü, askeri kesimde ise yarbay ve üstü rütbelere verilen makam, görev tazminatları kaldırılıyor. Bu durumda da bahsi geçen üst düzey memurlar ile askerlerin emekli aylıkları büyük miktarlarda düşecektir.
Mesela, bugün için 2,500 YTL. emekli aylığı alan bir genel müdür tasarıdan sonra 1,250 YTL emekli aylığı alacaktır.
D-Milletvekili ve bakanlarda durum değişmiyor...
Halen geçerli olan 5434 Sayılı Kanun ile 4505 Sayılı Kanun gereğince emekli aylığı alan milletvekilleri ile bakanların emekli aylıklarında ise herhangi bir indirim söz konusu değil çünkü 4505 Sayılı Kanun gereğince ödenen Temsil Tazminatları konusunda tasarı, bir düzenleme getirmiyor ve karışmıyor.
Sonuç olarak:
08.09.1999 günü Resmi Gazete'de yayınlanan 4447 Sayılı Kanun 1999 yılı ve öncesinde emekli olanlar ile 2000 ve sonrasında emekli olanlar arasında fark yaratılmıştı. Yeni Tasarı aynen kabul edilirse, bu kere 25 yıl ile eskiden emekli olanlar ile yeni emekli olacaklar arasında farklar başlayacak ve vakit geçtikçe emekli olanlara bağlanan aylıklar nispi olarak düşecektir. Bundan sonra emekli olacaklar, daha düşük emekli aylığı alacaklarını bilsinler.