KAYBOLAN CÜMLELER - 3



Bu söylenenin hangi yönde olduğuna baktı Nûbe. Göremedi. Yaşlı bir kadının yaşlı bastonunun tıkırtısını duyduğunda, yalnız oluşun verdiği bir ürküntüyle arandı.



“Sokak kedileri miyavladığında toplanın başıma

ay geceden sıyrılmayı başardığında üzerinize çökenin ağırlığını kaldırın

ve gölgenizi bile uyandırmadan gelin bana

bende gerçekler var

çiçekler kokularını alıp kaçarlar

yıldızlar parıltılarıyla donarlar

bende gerçekler var

gerçekler ürkütür

ve kimse gerçeklerle yüzleşmek istemez

çünkü bilirler gerçekten hangi safta savaştıklarını”



Önce baston çıktı ortaya hafiften sallana sallana. Kadın, görünmeyecek şekilde örtmüştü yüzünü. Tül bir perdenin ardından bakıyordu dünyaya. Fısıltılı ses kulaklara ulaştığında, gelenin iyi ile hiçbir birlikteliği olamayacağını düşündürüyordu. Nûbe dizlerine batan taşların acısını hissetti birden. Rüzgarın dalgalanışı dağı salındırıyordu. Bir ileri bir geri... bir ileri bir geri... bir ileri bir geri... Bir de türkü dilinde:

“Dağın yücesi dediler/geleni yolundan çevirir dediler/kimleri yuttu bilen bilir dediler/az ağlamadık acılarımıza/az ağlamadık acılarımıza.

Dağ bu belli mi olur/yalnızlığı içinde büyür/ne gök sarar sarmalar/ne yer kucaklar/az ağlamadık acılarımıza/az ağlamadık acılarımıza.”



Nûbe perişan dinledi her kulağına geleni. Birzamanların çocukluğunda yaşadığı köyü anımsadı. Al yazmalı güzel kızın şalvarındaki çiçeklerin canlı olduğunu sanmıştı. “Çayırlardan mı topladın onları” diye sordu çeşme başında. Kız baktı bir. Şalvarındaki renk renk çiçekleri yokladı. “He ya” dedi, “dağın eteğindeki çayırdan topladım, pek bi güzeller.” Nûbe, çayıra çıktı. Her yanına koştu baktı... koştu baktı... koştu baktı... o çiçeklerden bir tane bile bulamadı. Bulsa önce koklayacak, sonra fistanının uçlarına konduracaktı. “Hepsini al yazmalı güzel kız almış kendine” diye mırıldandı. Süzgün döndü eve. Pustu bir köşeye. “Bütün çiçekleri çayır ona niye verdi?” sorusunun cevabını arandı durdu.



Nûbe anımsayabildiklerinden parçaları birleştirmeye başlayınca, yaşlı kadının fısıltısı yanaştı başucuna.



“Yolu bu dünyadan her geçen, acının tadına bakmak zorundadır

acı kötü görünse de şerbet gibidir

içtikten sonra tatlı bir his bırakır.”



Ve kayboldu önce kadın, ardından baston, ardından fısıltı ve ardından tıkırtı. Kalkıp fısıltının peşine düşmeyi düşündü Nûbe. Bir süre sonra taşların üzerine basa basa ağaçların arasına daldı. Ağaçlar sıklaştıkça hava kapandı. Baykuş öttü bir dalda, yarasa daireler çizdi havada... Yüreğinde bir titremeyle koştu nefes nefese. Yağmur başladığında karşısına beş-on hanelik bir köy çıktı. Her köy gibi, uzaktan bakınca içinde kimse yokmuş görüntüsü veriyordu. Evler Nûbe’ye el sallamaya başladılar. Çatılarını hoplatıp hoplatıp oturttular. “Şu gelen Nûbe mi?” sesleri kargaşaya dönüştü birden. Nûbe şaşırdı. Hiç bu kadar çok beklenmiş miydi? Koştu köye doğru. Dizlerinin bağı çözüldü. Tabanları yanmaya, alnından terler akmaya başladı. Koştu... koştu... koştu... Bir türlü varamadı köye. Hiç koşmamış gibi hep ilk baktığı noktadan bakıyordu. Kitaba uzandı. İlk cümle ile karşılaştı hemen: “Her şeyin bir sırrı vardır, her yolun varacağı yer başkadır; gördüğüne ulaşabilmek için tek yol var sanma; her denize pek çok ırmak dökülür, hepsinin geldiği yer başka başkadır.”



Denizin dev dalgaları altından dışarı doğru uzatmaya çalışırken iki kolunu da, ağzına dolan tuzlu suyun genzini yakışını hissedemeyecek kadar can telaşındaydı. İnanılmaz bir korkuydu ölüme yakın olduğunu bilmek ya da ölümle burun buruna gelmek ya da bir an sonrasının ölümle noktalanacağını görebilmek. Nûbe nerede olduğunu düşünemeyecek kadar dev dalgalarla silahsız savaşıyordu. Bir dalga onu yakaladığı gibi metrelerce öteye fırlatıyor, suya çarparken denizin indirdiği sert tokatlardan canı acıyor, sonra su onu hızla içine çekiyordu. Çırpınıyordu Nûbe yüzeye çıkabilmek için. Kolları bacakları uyuşmaya başlamıştı yorgunluktan. Bir fırtınanın tam ortasına atmıştı onu cümle. O karmaşa içinde aklından başı ve sonu olan düzgün bir cümle kurma çabası sonuçsuz kaldıkça ümidini yitiriyor, yeniden cümleler yakalamaya çalışıyordu. “At topu at. Koş ağaç koş. Ağlayan demir solar. Bin dereden kaçan balık.” Her dalga bir tokat. Her dalga bir tokat. “Daha fazla dayanamayacağım!” diye haykırdı var gücüyle. Deniz daha güçlü bağırıyordu. Sesi onun gümbürtüsünde kaybolup gitti. Bir daha bağırdı: “Gücüm kalmadı!”



Birden bir girdabın içinde kayboldu Nûbe. Dolana dolana dibe indiğinde soluksuz kalmış, her şeyin bittiğine inanmıştı. Yumuşak zemine boylu boyunca uzandı. En ufak bir kıpırdanış bile ona imkansız görünüyordu. “Her şey bitti” diye düşündü. İnsan bitime müdahale edemiyor, bitimi erteleyemiyor, onu başka tarafa yönlendiremiyor ve bitimin gerçekleşme mekanını değiştiremiyordu. O aralık üzerine doğru gelen bir karaltı farketti Nûbe. “Yüzen bir kaya parçası” diye geçirdi aklından. Sonrası bir boşluk.



Gözlerini açtığında sıcak bir yerde buldu kendisini. Bir hırıltı sürekli inip inip çıkıyordu. Bir ayı uyuyordu sanki. Kış uykusunun ritimli hırıltısı. Ipıslak vücudunu usul usul yokladı. Ne kadar karanlık ve ne kadar yalnızdı yine. Yollarda hiç mi dost edinemezdi insan? Giden giderken hiç birilerine rastlayıp birlikte gitmelere yönelemez miydi? Karşılaşmalar anlık, duruşlar anlık, anlık söyleşmeler; ardından yine yalnızlık mı? Neden yalnızlık hiç anlık değil? İnsan sevebilmek ve sevilebilmek için olduğu yerde durmalı; sokak köpeklerini doyurmalı, “kaç hane oldu köy?” sorusunu ciddi ciddi sormalı, “ölen adamın adını kütükte bulamamışlar” sorunu ile karşılaşınca hayret ile donakalmalı, diğer insanlar her ne yapıyor ise onu yapmalı idi. Başka olunmamalı; başka olunursa o başkalığın getireceği her ne ise katlanmak gerektiğini sorgusuz kabul etmeli ve dövünmemeli, pişmanlık hissi geçmemeli içeride. Başka olmak zora tırmanmak demekti.



Karanlıkta doğrulmaya çalıştı. Ağzından bir dolu su fışkırdı sonra. Boğazında keskin bir acı, midesinde kusma eğilimi oluşturan bulantı, saçlarında da birkaç midye vardı. Konuşmaya çalıştı. Sesi çıkmadı. Tuzlu su sesini çalmış, belli ki yerine de bir şey bırakmamıştı. Yavaş yavaş, yanını yönünü yoklaya yoklaya emeklemeye başladı. Her yer vıcık vıcıktı. İçi daha bir bulandı. Elinin değdiği her yer yumuşak ve sıcaktı. Birden aklına kitap geldi. Durup kitabı eliyle yokladı. Duruyordu. Olduğu yerde bir şey olmamış gibi duruyordu. O aralık korkunç bir sallantı başladı. Bulunduğu yerde yuvarlanıp, oradan oraya tosladı. “Neler oluyor? Ne var?” Haykırası geldi. Yapamadı.



Balina insanlar tarafından bir ağın içine kıstırılmış, sevinç çığlıkları arasında gemiye çekiliyordu. Nûbe her şeyden habersiz içinde bulunduğu şeyi bile bilmeden anlamaya çalışıyordu olanları. Boşuna bir çabaydı oysa bu. Olanlar onun anlayamayacağı kadar karmaşık, hayâl boyutunda üstelik olup bitiyordu. İnsan her şeyi anlayamıyordu zaten. Akıl üstü olaylar aklı durdurma noktasına taşıyor, hatta meczûplar safına geçirebiliyordu insanı.



“Deli Halloz hangi vakitte dellenmişti?” “Köyün delisi ünvanını hangi vakit almıştı?” Deli Halloz’dan sonra köyün delisi Nûbe seçilmişti. İkinci deli. Deli Halloz bir yanda, deli Nûbe öte yanda. Bir köye iki deli.



Nûbe şimdi bir balinanın karnında artık köyünü hatırlamaktan çok uzaklaşmış, deliliğini de askıya almıştı. Bu arada balina son çırpınışlarla insanların tuzağından kurtulma gayretindeydi. Bir dolu insan çevresinde alkış tutuyordu. Balina onlara bakıp derin bir nefes aldı. Sonra öyle bir üfürdü ki kocaman ağzından Nûbe bir fırtına eşliğinde geminin güvertesine uçtu. Güneş tam tepede karşıladı onu. Gözleri bu karşılamayı taşıyamayıp hemen kapaklarını indirdi. Şimdi sırtını çarptığı yerde dayanılmaz bir acı duyuyordu. Her bir kemiğinin bin parçaya bölündüğünü zannedip kendinden geçene kadar bir daha gözünü açmaya cesaret edemedi. Toplandılar Nûbe’nin başına gemidekiler. Herkes ayrı cümle kurup havaya bırakıyordu. Cümleler hazır özgür kalmışken hızla kanat çırpıp bulutlara ulaşmaya çalıştılar.

“Öldü” dedi adamın biri.

“Nereden çıktı bu kız?” diye sordu öteki.

“Balina yutmuş” dedi ötekinin berisindeki.

“Yutmuş da tükürdü şimdi” dedi berikinin yanındaki.



Nûbe orada kalakaldı her bir denizci ille de söylemesi gereken cümlesini söyleyene dek. Biri de gidip tutmadı elinden. İnsan yalnız olunca kimsesi olmuyordu işte. Kimse insan oluşa bile önem vermiyordu.



Sonra insafa gelip bir baktılar ki Nûbe soluk üstüne souk alıyor, bir de veriyor üstelik aldığı solukları bir bir. Taşıdılar kapalı bir odanın yumuşak yatağına. Orada uyudu Nûbe. Uykusunda ateşlendi, uykusunda ardı ardına öksürüklere yakalandı, uykusunda mırıltılar bıraktı havaya. Başına gelip giden adam alnına ıslak bezler koydu koydu kaldırdı. Kaç zaman sonra bir denizci türküsüne uyandı Nûbe.

“denizde bol köpük leylili lay lom/severim deniz ben seni

mavine dalarım leylili lay lom/severim deniz ben seni

aldın alacağını vermedin geri leylili lay lom/bırakıp gidemem severim deniz ben seni

bulacağım içinde gizlediğin meşin saplı küreği leylili lay lom

kazıyacağım derinlerini/severim yine de deniz ben seni

leylili lay lom lay lom - leylili lay lom lay lom.”



Bakındı odaya. Gemi beşik gibi sallanıyordu. Nûbe bir gemide olduğunu anlayamadığından ürkek bir ceylan gibi örtüye iyice sarındı. O aralık kitap, boynunda hafif bir titredi. “Hemen buradan çıkmalıyım” diye düşünüp kitaba yapıştı: “Dinlenmek için uzan kumlarda uyu da uyu; yanılma, güvenme daire çizen kuşa; kim düşman zor seçilir.”



Sımsıcak kumların verdiği hoşluk gözlerini kapatmaya çabalarken Nûbe tepesinde parlayan güneşin ışık oklarına hedef oluyordu. Umursamadı. Bir gıdım kımıldamaya mecali yok gibi bıraktı bedenini kendi haline. Dingin kalmaya ihtiyacı vardı. Her an saldırıya uğramak fikri onu yıpratmış, güven duymak nedir unutmuş gitmişti. Ancak şimdi tehlike üzerine düşünmek yapmak istediği son şeydi. Güneşin alnına kondurduğu sıcak buselerden kendini kurtarmak için yan yatıp dizlerini karnına doğru çekti. Dertop olup kumların yanağını okşamasına izin verdi. Bu halde kendini huzura bırakmaya çalışan Nûbe, havada turlayan kartalın varlığını farkedemedi.



Kartal uygun bir an bekliyordu saldırmak için. Keskin gözleri her kıpırtıyı yokluyor, hedefe kilitlenmek için zaman kolluyordu. Alnında, tam gagasının üstünde üç ak çizgi başının gerisine doğru uzanıyordu. Bir ara gözlerinde bir şimşek çaktı. An o andı. Aniden pike yaparak Nûbe’ye doğru dalışa geçti. Yere yaklaştıkça hızı arttı, yaklaştıkça hızlandı. Tam avının üzerine abanacakken yandan gelen bir şeyin ona çarpmasıyla tepetaklak oldu. O hızda böyle bir darbe olacak şey değildi. Kumların üzerine takla açarak yuvarlandı. Karnında büyük bir acı hissediyordu. Hızlı hızlı soluk alıp verirken bir daha uçamayacağını düşündü. Kayalıklara gizlediği yuva yanlış hesaplamalar nedeniyle bir başkasına böylece devredildi. Kartallar hep yüksekten uçardı. Hep yüksekten bakardı kartallar. Şimdi düştü kartal. Kalkmalıydı. Avına saldırmalı, ondan alması gerekeni almalıydı. Bir gayret kanatlarını oynatmaya çalıştı. Gözleri gökyüzüne dönüktü. Birden az önce yerde yatan avını havada görünce irkildi. Nûbe ak kartalın pençeleri arasında bir bilinmeyen yöne doğru götürülüyordu. Kumlarda acısıyla başbaşa kalan kartal kim tarafından yolundan çevrildiğini anlamış oldu. Ak kartal düşman kartal, son noktayı koymayı başarmıştı işte. “Son bu kumlar üzerinde gerçekleşmeliymiş meğer. Sayfa kapandı. Mavi gök üzerine kara perde çekildi, gece indi; örtüldü hayatın üzeri” diye mırıldandı.



Nûbe ak kartalın pençelerinden kurtulma çırpınışlarında sonuçsuz kalınca korkuların içine düşüşünün nedenlerini bulma gayretine girişti. Hayatı boyunca hep kaçtığı için belki, kimden ya da neyden, kime ya da neye bilmeden üstelik. Hep bıraktığı için belki, direnmediği için sahiplenmek adına. Güvenmediği için belki. Yüreğinde taşıdığı korkulardı her şeye sebep belki. Bilmiyordu korkularını Nûbe. Her cümle, bilsin diye bu korkularla tanıştırıyordu onu böyle. Amaç onu arındırmak, onu tazelemek, onu durultmak. Yürekte korkular uyurken büyürdü de. Büyük yüreklerde büyük korkular, küçük ayrıntılar yaşardı bir de.

Nazife ÇİFÇİOĞLU

Tesekkurler..;)