Murat Berk strateji notu: Raskolnikov’un düşü

Semavi

New member
İçinden yahut haricinden ‘‘Sayın Berk, bir daha entel dantel bir şeyler çiziktiriyor, ne vakit piyasa kısmına geleceğiz. Net konuş, net yaz’’ diyenler var ise, aslında tam da o netlikteyiz. Gerçeği istiyoruz, gerçeği ver bize üzere şeyler duyar duymaz aklıma niçinse birkaç “iyi” adamdan biri olan Tom Cruise’ün ‘‘gerçeği istiyorum’’ demesi üzerine Jack Nicholson’un ‘‘gerçeği kaldıramazsın’’ diye bağırması geliyor.

Son bir iki haftadır oluşan piyasa türbülansını ve satış dalgasını yeterli varsayım ettik. Talihti, marifetti, ardında belirli bir metodoloji vardı, farklı hususlar. Buradan Nietzche’nin yanlış anlaşılan kritik cümlesine bağlayayım ve oradan bir daha risk alarak net anlatımla devam edeyim. Abartı gelebilir ve tahminen de hakikaten öyledir lakin piyasalar son birkaç haftada uçuruma uzaktan şu biçimde bir göz attı. Neye benzediğinin fazlaca az kısmını göz ucuyla gördüklerini sandı ve korktu.

Küresel risk barometresi olarak aldığımız S&P500 endeksi, 20 Eylül’ün en düşük düzeyinin de altını gördü. Ama bildiğiniz üzere bu düşüşü de ayı piyasası başlangıcı yerine süreksiz bir düzeltme olarak gördük. Daha evvel bahsetmiş olduğumiz ve bize ikinci bir taban goreceğimizi düşündüren kuralların birçok, bu geçen haftaki düşüş ile yerine geldi. Piyasalarda küçük panik havası ve havlu atma gibisi gelişmeler vardı. Daha net olmak gerekirse QQQ ve SPYDER hacminde kıymetli artışlarla birlikte, volatilitelerde artış ve piyasa karamsarlığında artış gördük. Örneğin, AAII Ayı Konsensüsü, 2020 Mart’tan beri en yüksek artış olan yüzde 40’a ulaştı. Buna emsal biroldukca örnek ve baktığımız data var ancak uzatmayacağım.

Piyasa gelişmeleri de bu görüşler paralelinde olmaya devam ediyor. Rotasyon öngörümüzle birlikte döngüsellere ve paha paylara dayanan relatif performanslarının güzelleştiğini görüyoruz. Bilhassa de ön plana çıkardığımız güç üzere geç döngüsellerde. Nitekim çok epeyce tuhaf şeyler şayet olmazsa döngüsellerde ve bedellerde rastgele bir yeni büyük kırılma beklemiyoruz. Hatta daha da fazla risk alarak şunu da tabir edelim: Sanmıyoruz fakat S&P 500’de 4300’ün altına bir düşüş görsek bile bu bizi endişelendirmeyecek. Üzerine basa basa vurguladığımız düşüşlerin bu bahsetmiş olduğumiz varlıklarda tabanlara yakın olduğumuz ve değerli düşüşlerin bunlarda alım fırsatı olduğu. Bizim piyasaların ise reflasyon ortamında geride kalmasını beklemeye devam ediyoruz. Yani genel olarak piyasanın anketlere ve fiyatlamalara yansıyan karamsarlığını ve tasayı taşımıyoruz.

Bu kısa vade için yahut orta vade için. Orta vade ülke ve piyasaya nazaran fazlaca değişebilecek bir kavram fakat bir daha net olalım: 2022 ikinci çeyrektilk evvel bir ekonomik kriz ve ayı piyasası olacağını sanmıyoruz. daha sonrasını düşünen kaç kişi var emin değiliz lakin asıl daha sonrası kritik olacak. Bizim varsayımımız o vakit, ‘‘bu da nereden çıktı, kimse kestirim edemezdi esasen, inşallah her şey hoş olur, aman moral bozmayın, ağzımızın tadı bozulmasın’’ üzere şeyleri bir daha kucak kucak işiteceğiz. İngiltere Kraliçesi’nin ‘‘2008 krizini niçin kimse iddia edemedi?’’ diye sorduğu ve 1998, 2001 ve 2008 krizlerinin niçinini hala ikincil hususlara ve semptomlara bağlayanların sayısı ve statülerini gördüğümüz için maalesef bu noktada optimist olamıyoruz.

2021 için niye bu biçimde düşündüğümüzü ileride daha ayrıntılı aktarmaya çalışacağım fakat spoiler içeren kısa bir fragman arz edeyim: Uzay mekiğine binmek, Mars’ta koloni kurmak ve Yuval Harari üzere entelektüellerin dolmuşuna binip İlahlar üzere olmak, insanların ‘upgrade’ edileceği üzere üretilen hayallerden uyanıp, bunun yerine gerçek hayata karışıp sokağı kokladığınızda hayaller ‘‘Transhümanist Ütopya’’, gerçekler ise ‘‘Brave New World kitabı ile Elysium’’ sinemasına yanlışsız bir yol.

Bizce genel olarak olaylar, bilhassa de piyasa hareketleri ile ilgili düşünürken, birbirinden bağımsız üzere görünseler de ‘bariz olmayan ağlar var mı?’ diye düşünmemiz lazım. Emtialar ile ilgili düşünürken de artık şirazesinden çıkan büyük oranda insan yapıtı etraf felaketlerinin global ısınma ve tabiatın istikrarının bozulmasının yarattığı arz tarafındaki problemleri da hesaba katmak gerekiyor. ESG’nin de içinin boşaltılmaya başlanması ve yüzeysellikten öze inmeyen “dostlar alışverişte görsün” tipi gayretlerin da sonuç vermesi güç. Hatta birtakım karbon emisyonu ile ilgili birtakım uygulamaların tam karşıtı sonuçlar ürettiği de görülüyor.

Pamuk vadeli fiyatları, yurt haricinde 9 yılın tepesini gördü. Kanada’da yulaf üretiminin ekstrem hava şartları ve kuraklık niçiniyle yarı yarıya düşmesi ile vadelileri son yılların rekor düzeylerine geldi. Gübrelerden potash ve urea geçen seneye nazaran epeyce yükseldi. Çin’in yalnızca ego ve güç göstergesi niçiniyle inşa ettiği kimi kent ve barajların yarattığı tahribat, yağmur döngüleri ile şiddetlenerek artıyor. Örneğin Hubei eyaletinde, tıpkı Dostoyevski’nin St Petersburg’u, bir güç sembolü olarak hydro güç santraller ve barajlar içeren megaler projeler bilim erkeklerina göre ağır nüfuslu, tehdit altındaki hayvan ve bitki çeşitlerine mesken sahipliği yapan ve jeolojik fay sınırlarının geçtiği bir bölgede inşa edilmesi bir felaket reçetesi.

Çin tarihini bilenler Çin devletlerinin, hanedanlıklarının her vakit iç kaos ile sonlandığını ve bunda kuraklık üzere doğal felaketlerin ve gelir dağılımı adaletsizliği kaynaklı toplumsal olayların aktif olduğunu da bilir. Sizce bizim üzere hususa nispeten ‘‘Fransız’’ların bildiğini Çin’in yöneticileri bilmiyor mu? Alınan son kararlar, size anlatıldığı üzere geçici/önemsiz ve yalnızca teknolojiye yönelik mi yoksa topyekûn bir pivot mu? Kimsenin konuşmadığı lakin herkesi etkileyecek bir dönüşüm mü? Pekala dünya iktisadının yeni petrolü sayılan yarı iletkenlerin açık orta en büyük üreticisi Tayvan’ı, Çin’in kendi haline bırakacağını mı düşünüyorsunuz? Yarı iletken üretiminin çok derecede su gerektirdiği ve Tayvan’ı önemli su sorunlarının beklediğini duymuş muydunuz?

Yalnızca emtia değil, arz zincirlerinin birçok geri gelmeyecek biçimde kırıldı. Maalesef kimsenin önemsemediği ve geç olana kadar görmezlikten geleceği, gerçekleştirdiği vakit da bir seferlik tali sebeplere bağlayacağı bu mevzular, hem enflasyonu yüksek tutacak tıpkı vakitte büyümeyi düşürecek ve sonuç stagflasyon olacak. Merkez bankaları para basabiliyor lakin gübre basamıyor. Yulaf üretmeyi öğrenmeleri de güç. Ivy League’de tarım dersi olduğunu da sanmıyorum. Ya faizleri artıracaklar ki bunun düşük bir ihtimal olduğunu öngörüyoruz ya da 2008’deki kriz boyutlarına ulaşıp sistematik iflaslar gelene kadar bir şey yapamayıp akabinde daha da sonsuz QE, MMT çizgisinde radikal önlemler alacaklar. FED’in son skandalları örneği bu tip devirler balon devrine güvenerek, ‘yenilen her türlü nane’ ortaya çıkmaya başlayacak, kurumlara inanç azalacak ve 2009’dan beri yaşadığımız boğa piyasası bu biçimde bitecek.

Muharrir: Murat Berk, Yapı Kredi Yatırım Baş Stratejist

Barclays payları tabandan toplama vakti diyor

Yükselen güç fiyatları gelişen ülke merkez bankalarının enflasyon sorununu artırıyor

IMF 2022’de enflasyonun düşeceğini öngördü fakat arz kaynaklı riskleri de hatırlatarak
 
Üst