OYAK Yatırım: Emtia fiyatlarındaki artışların dış istikrar, enflasyon ve Borsa’ya tesiri

Semavi

New member
Emtia rallisinin cari istikrara maliyeti ne olur?

Pandeminin sıhhat riski boyutu aşılamaya karşın tüm dünyayı tesiri altında tutmaya devam ederken ekonomik toparlanma emtia ve hammadde meblağları üstündeki tesirini sürdürüyor. Pandeminin birinci yılının akabinde birden toparlanma gösteren talep şartlarına ayak uyduramayan arz tarafı güç maliyetlerini üst çeken ana öge olurken, milletlerarası nakliyatta yaşanan aksaklıklar, navlun maliyetlerinin artması, iklim şartlarının elverişsizliği, fosil yakıtlarda arz kasveti olması başta petrol fiyatları olmak üzere bir fazlaca güç kaleminde fiyatların devasa yükseklikte düzeylere çıkmasına niye oluyor.

Geçen seneye gore neredeyse %300 artış gösteren doğalgaz fiyatlarının yanı sıra OPEC’in arzı arttırma konusunda isteksizliğinin de katkısıyla Brent petrol fiyatı 80$’ı aşmış durumda. Ayrıyeten elektronik, inşaat, tarım kesimleri başta olmak üzere bir epeyce dalın hammaddesi niteliğindeki metal fiyatları ve ziraî emtialar son 12 aylık ortalamalar bazında gösterdiği artışlarla tüm dünyada ÜFE enflasyonunu üst taşıyor. Bu artışlar ithalat faturası ve enflasyon olmak üzere iki ana kanaldan Türkiye’nin makroekonomik performansını etkilemekte.

Türkiye’de güç ithalatı Ağustos ayında en yüksek aylık pahasına ulaşmış ve mineral yakıtlar, yağlar ve müstahsalları ithalatı son 12 ayda toplam 37.1 milyar dolara ulaştı. Bu sayı 2019 sonundaki 41.7 milyar dolarlık faturanın altında olsa da 2020 sonundaki 28.9 milyar dolara kıyasla süratli bir artış trendine işaret ediyor. TUIK’in yayınladığı ve dış ticarette fiyat göstergesi niteliğindeki ünite paha endeksine göre mineral yakıtlar, yağlar ve müstahsalları ithalat fiyatları Ağustos’ta geçen seneye göre %67.3 artış göstermiş; yılbaşından beri ortalama fiyatlar geçen seneye bakılırsa %28.6 artmıştır.

Doğalgaz fiyatlarındaki artışların yurtiçine yansıması yenilenecek doğalgaz ve LNG kontratları üzerinden gerçekleşecek. Türkiye’nin Rusya, Azerbaycan ve Nijerya ile imzalanan uzun vadeli doğalgaz kontratlarının mühleti bu yıl doluyor. Yıllık 48 milyar metreküplük (bcm) ithalatın 16 milyar bcm’sini bu muahedeler oluşturuyor. ötürüsıyla bu sene yenilenecek mutabakatların yüksek doğalgaz fiyatları üzerinden yapılması ve güç maliyetlerini arttırması bekleniyor. Bölüm temsilcilerinin varsayımlarına nazaran doğalgaz ve LNG’den doğan ek ithalat faturası 5 milyar doları bulabilir.

Ya enflasyon?

Enflasyon açısındansa petrol fiyatlarındaki artışların taşıt yakıtlarına tesiri eşel taşınabilir sistemiyle dengelense de kömür, doğalgaz ve elektrik fiyatlarındaki artışlar enflasyon olarak kendini gösteriyor. Yılbaşından bu yana TÜFE sepeti içerisinde elektrik, gaz ve başka yakıtların hissesi %5.9 düzeyinde. ötürüsıyla geçen seneye nazaran %25 artış gösteren bu kümedeki artışlar enflasyona hali hazırda 1.5 puan eklemiş durumda. Önümüzdeki periyotta global büyüme ivmesinin yavaşlamasını beklemediğimiz ve de kış şartlarının fosil yakıt fiyatlarını daha üst itmesini beklediğimiz için bilhassa doğalgaz kaynaklı fiyat artışı devam edebilir ve gelecek yılın enflasyonuna 1.5 puan daha ek yük getirebilir.

Yüksek güç maliyetlerinin borsada süreç nazarann şirketler üstündeki mümkün tesiri

Daha yüksek güç maliyetlerinin borsada süreç bakılırsan şirketler üstündeki muhtemel etkisi… Yüksek güç fiyatları, bilhassa çimento, cam ve gübre şirketleri için daha yüksek üretim maliyetleri manasına geldiğinden borsaya kote sanayiler için genel olarak olumsuz olsa da, Tüpraş ve Aygaz, yükselen petrol ve LPG meblağlarından stok karları yoluyla çıkar sağlayan iki isim olarak öne çıkıyor.

Petkim’de ise yüksek ham petrol fiyatlarının tesiri, şimdiye kadar değerli bir sorun teşkil etmese de yükselen nafta maliyetlerinin eser meblağlarına yansıma derecesine bağlı. Öte yandan, artan kömür fiyatları, hem çelik şirketlerinin birebir vakitte güç santralinde ithal kömür kullanan Alarko Holding’in karlılığını olumsuz etkiliyor. Yüksek doğal gaz meblağları ise Akenerji (portföyünün %75’i doğal gaz santrallerinden oluşuyor), Aksa Güç (portföyünün %53’ü Türkiye’de heyeti doğal gaz santrallerinden oluşuyor), Turcas (800 MW doğal gaz bazlı güç santraline sahip) ve Enka İnşaat’ın (toplam 3854 MW doğal gaz santraline sahip) kârlılığını olumsuz etkileyebilir.

FÖŞ anlattı: Güç Krizi dünyanın belini büker, Türkiye’ye nasıl yansır?

Standard & Poor’s’: Güç meblağları merkez bankalarının sabrını test edecek

Uzmanlar: Doğal gaz ithalatı faturası kabaracak!
 
Üst