Yapı Kredi Yatırım Strateji Notu: Uyanan Yakışıksız

Semavi

New member
Sahne bir türlü gözümün önünden gitmiyor. Felç olmuş trafik niçiniyle biriken otomobiller ve öteki insanların üstüne basarak ilerlemeye kararlı yığınlar. Keşke REM’in ‘‘Everybody Hurts’’ görüntüsündeki üzere beşerler sakince otomobillerinden çıkıp hoş bir müzik eşliğinde yürüyor olsalardı. Falling Down’da Michael Douglas’ın kayışları koparıp otomobilden inmesi ile başlayan serüvenine bile razıydım. Maalesef benim gördüğüm adeta Walking Dead’den fırlamış bir sahne üzereydi.

‘‘Ohm shanti ohm’’ diye gök gürültüsünü andıran bir uğultu ve zehir saçan egzoz dumanı içinde tabiatın katledilip, yerine yapılan ultra lüks siteler ortasında yoga, farkındalık meditasyonu ve şahsi antrenörüyle yapacağı derslerine yetişmeye çalışırken yolda ekarte ettiği bireylere ‘‘namaste’’ demeyi ihmal etmeyen bir yandan da içten içe ‘‘Acaba güneşe selam duruşlarını benden yeterli yapan var mı?’’ diye düşünen bir sürü insan.

İstanbul Devlet Opera ve Balesi’nin, dönemi yüz yıllık uykuya dalan ‘Uyuyan Güzel’ balesiyle açması ve bizim de bu anı orada paylaşmamız ne kadar güzeldi. Yan tesiri ise üstte anlattığım imajlı tuhaf çağrışım oldu. Bale deyince aklınıza genelde daha yumuşak bir sanat kolu geliyorsa bu sizin kabahatiniz değil. Ama bu biçimde bir oyunu ön sıralardan izleyince dansçıların ne kadar kuvvetli ve sistemli olduğunu fazlaca daha güzel takdir edebiliyorsunuz. Almanya’da altyapıda futbol oynamış ve kızı bale eğitimi alan biri olarak da şunu rahatlıkla söyleyebilirim ki bir dansçının kondisyon ve teknik çalışma tartısı üst seviye futbol idmanlarından yavaşça değil. En epey dikkatimi çeken ve takdir ettiğim konulardan biri de bilhassa balerinlerin, uzun bir ortanın akabinde bu kadar fit olmaları ve bu harikulade fiziki performansa karşın nefes güçleriydi. Yüzleri kızarıp nefes nefese kalmış olmalarına karşın bunun duruşlarını yani pozlarını bozmasına müsaade vermemeleri ise inanılmaz. Bir de Michael Jordan’ın nefesi kesilince öne eğilip şortunun yan altlarından tutup nefes almasını getirin gözünüzün önüne. Gerçi ‘‘Tim Grover Winning’‘ isimli kitabında Jordan’ın bu nefes alma tekniğini nasıl görüneceği tasası ile birinci başta istemediğini anlatıyor.

Her her neyse, bahisleri fazla dağıtmadan devam edelim. ‘‘Uyuyan Güzel’’ denince bende yaptığı çağrışım yalnızca spiritüal seyahate çıkmayı yanlış anlamış zombi yogiler değildi. Uyku, uyanma, fizik ve teknik. Birtakım şahısları uyurken seyretmeye doyamayız. Bazısını da uyandıktan daha sonra çekemeyiz. Hele yeni uyandıysa. Ancak genel olarak beşerler uyurken daha hoş ve paktır. Uyuyan pak hoş.

Uyanınca çirkinleşmeye başlarız. Gün uzunluğu gördüklerimiz tahminen de bizi gitgide zihnen yorgun ve bıkkın hale getirebilir.

Hele daima olumsuzdan beslenen bir ortamdaysak adeta yazın bile kış uykusuna yatmak isteriz. Kimisi de doğuştan uyanıktır yahut kendini o denli zanneder. Aslında birden fazla vakit en derin uykuda olanlar da bunların içinden çıkar. En derin uykuda olmalarının niçini de uykuda olduklarının dahi farkında olmamalarıdır. Bir insanı uykusundan kaldırmaya çalışırsanız o insanın alarm saatine gösterdiğinden beter bir reaksiyon görmeyi göze almış olmalısınız. Aslında bunların uykuya devam etmesi tahminen de herkes için daha güzel olabilir zira kelamda değil özde etrafla ve beşerle ilgilenenlerin de bildiği üzere beşerler ve tabiat, birfazlaca kişinin tüketim toplumuna empoze etmeye çalıştığı üzere yalnızca düzgünlük ve hoşluktan oluşmuyor, karanlıklar ve berbatlıklar de bu bütünün modülleri.

Mevlana’nın Mesnevi’sinde geçen “Yılan Avcısı”, meyyit sandığı dev yılanı Bağdat Pazarı’na getirip onu sergileyip bundan para kazanma peşindedir. Uyanan dev yılan yüzbinlerce insanı, kendini uyanık sanan uyurgezer yılan avcısı dahil yutar.

Avcı av olmuştur. halbuki yılanın kente inme ve insanları yeme üzere bir sıkıntısı yoktur. Goethe’nin “Büyücünün Çırağı” da benzeri bir öyküdür. Çırak tam bilmediği, anlayamadığı ve hükmedemeyeceği güçleri kendi çıkarları için kullanmaya çalışırken av olmaktan son anda ustası tarafınca kurtarılır.

Her gece ve her sabah

Doğar kimileri acıya.

Her sabah ve her gece

Doğar kimileri tatlı hazza

Doğar kimileri tatlı hazza,

Doğar kimileri sonsuz geceye.

Yönlendiriliriz bir palavraya inanmaya

William Blake, Temizlik Kehanetleri

Nitekim de kimileri sonsuz geceye doğmuştur. Ancak gece bulunmasına karşın uyanmışlardır. Kimileri da tatlı hazza doğmuştur lakin daha az şanslı olanların durumunu umursamazlar. Sonsuz geceye doğanlar içinde uyananlar ve nahoş olmayanlar, buradan dürüstçe ve mertçe çıkmak isterler. Spor, sanat ve piyasalar da nereden geldiğinizin fazlaca değerli olmadığı üzere rekabetçi alanlar bunları bir mıknatıs üzere çeker.

Ancak labirentten Minotor’a yem olmadan çıkmaları için onlara yardım edecek Minos’un kızı Ariadne ortada yoktur.

Telefon ile kendisine ulaşmaya çalışan danışan, telefonunda şu biçimde metalik bir bant bildirisi duyar: “Değerli müşterimiz, bizim için hayli kıymetlisiniz lakin danışmanınız Ariadne aerial yogadan dönerken trafikte mahsur kaldığı için gelemeyecektir.” Gerçek ise Ariadne’nin insani sıkıntıları ve tuhaf sorguları ile uğraşmaktan sıkılıp, işinin bir bilgisayara verilmiş olmasıdır. Lakin bilgisayar insani özellikler taşımadığı için Ariadne’nin Minotor’u oyalaması üzere yaratıcı tahliller bulamaz.

Yatırımcı gereğince yol almaya yürek eder de perdenin gerisine bakarsa Oz’da büyücü falan olmadığını fark eder. Yardım alma konusunda hayli daha titiz hale gelmeye başlar ve olayın temel kendisinde bittiğini kavrar. Artık uyanmaya başlamıştır… Farklı bir yola koyulmaya başlar. Yolda çakma yılan avcıları, gerçek rehberler, yılan ve çıyanlara çokça rastlar ancak kendine itimadı yükselmiştir. Ama bir mevzu daha vardır.

Mükemmeller Diyarı’nda yolunu kaybetmiş olan Alice, Cheshire Kedisi’ne sorar: “Hangi istikamete gitmem gerekiyor?” Cheshire Kedisi ise: “Sorunun karşılığı nereye gitmek istediğine nazaran değişir” diye yanıt verir.

Kimisine göre her şey kısa vadelidir. esasen her şey palavra, değerlemeler palavra, temeller palavra, asıl olan momentumdur.

Kimisi bunun tam karşıtını düşünür. Her ikisi de, kendi usullerini içselleştirdiyse, başarılı olabilir.

Meçhullükten kaçınma, bilhassa çok bilgi yüklemesi ile karşı karşıya kaldığımızda doğal bir insanlık durumudur.

Muhtemelen bu yüzden giderek daha fazla insanın alaycı ve nihilist hale geldiğini ya da karar verme sürecini makinelere yahut kelamda uzmanlara devrettiğine şahit oluyorsunuz.

“Şahin döner, döner de işitemez şahinciyi genişleyen çemberde; tutamaz merkez; objeler dağılmış” der William Butler Yeats. Kutuplaşma çağı devam etmesine karşın yatırım alanında ekstremler ve dogmalar yoksullaşmaya giden kestirme yollardan biridir.

Orta yollardan biri olarak, sağlam bir modellemeye dayalı temel ve insan, fikir ve yaratıcılığı da içeren bir makro stratejinin daha düzgününü yapabileceğini düşünüyoruz. Bu Budist Mahayana ideolojisinin Madhyamaka okulunun önerdiği orta yol ile uyumlu mu bilmiyorum, fazlaca da umursamıyorum. Bizim için bu prosedür gereğince düzgün.

Bu çerçeveden bakınca piyasalar ile ilgili görüşlerimiz şu biçimde: Geçen haftaki raporumuzda bahsetmiş olduğumiz düzeltme geldi, podcastimizde de varsayım ettiğimiz üzere çoğunluğun ve ana akımın ihmal ettiği Çin kaynaklı gelişmeler de bu düzeltmeyi tetikledi. Daha spesifik olarak, daha evvel de belirttiğimiz üzere, bilhassa gelişmiş ülke borsalarındaki yüksek değerlemelerin, daha yavaş büyüme, yapışkan enflasyon, olumsuz mevsimsellik ve likidite artışındaki düşüşün öne çıktığı bir kavşakta olduğumuzu düşünüyorduk. Bu piyasaları düzeltmeye daha hassas hale getirmişti ve gerçekten satış dalgası da görüşlerimizi teyit etmiş oldu. Bir taban oluşmadan evvel, aşağı istikametli eğilim daha devam edebilir lakin bu noktada artık daha karamsar olmaya başlamanın, en azından önümüzdeki aylar için, fazlaca makul olmayacağını düşünüyoruz.

bir daha risk alarak iki hafta evvel yani düzeltme öncesi yorumlarımızın ardındayız. Yani: daha sonra, bundan daha sonraki ani düşüşleri satın alma fırsatları olarak görme eğilimindeyiz. Tabana hem vakit hem düzey olarak uzak olmadığımızı düşünüyoruz.

Bunun sebebi, dördüncü çeyrekte reflasyonist dinamikler ve artan global tahvil faizleri eşliğinde global bir risk varlık rallisi görme beklentimiz. Bu niçinle, değer/döngüseller ve gelişmekte olan ülke piyasalarının âlâ performans göstermesi mümkün.

TCMB’nin faizleri indirip indirmediğinden bağımsız olarak, Türk pay senetlerinin gelişmekte olan piyasalardaki yükselişe katılmasını fakat dördüncü çeyrekteki yükseliş hareketinin reflasyonist dinamikler tarafınca yönlendirilmesini ve artan tahvil faizlerinin de eşlik etmesini beklediğimizden, gelişmekte olan ülke piyasa benzerlerinin gerisinde kalmasını bekliyoruz. ötürüsıyla pay seçimi bize göre daha da değerli hale gelecek.

Alice: “Nereye gittiğim epey da umrumda değil. Bir yere varayım kâfi ki.” Sizin de durumunuz buysa biraz daha zahmet var demektir.

Cheshire Kedisi’nin dediği üzere: “bu biçimde ne tarafa gittiğin fark etmez. Yeteri kadar yürürsen, emin ol bir yere varırsın.”

Hasbelkader vardığın yer bir dağ doruğu de olabilir ve tepeye ulaştığın için kendinle gurur duyabilirsin. Lakin uyuyor da olsa kendini dorukta görüp oradan sana değil tabiata ilişkin olan canlıları alıp onlardan para kazanmak için getirmemen daha âlâ olur. Mevlâna’nın dediği üzere “Eğilip yeri öpmenin binlerce yolu var, bir daha konuta dönmenin binlerce yolu.”

Kaleme alan: Baş Stratejist Murat Berk

İhtilal Akyıl: Ekim’de piyasanın ateşi yükselir

Morgan Stanley: 80 dolarlık petrol piyasayı talep yıkımına götürecek

Unicredit’ten faiz indirimi daha sonrası dikkat çeken enflasyon ve dolar varsayımı
 
Üst