YATIRIMCININ HUZUR KAÇIRAN DÜŞÜ

Semavi

New member
“Kötü hayattan, felaketten, savaştan, kaostan, nefretten; aşka, barışa ve ahenge giden birisin kıssası anlatılır. Yunan hükümdarı Odysseus ’un hikayesi…

Odysseus her şeyden uzakta eşi Penelope, oğlu Telemakhos ile hükümdarı olduğu İthake kentinde yaşamaktaydı. Her şey bu kadar hoş giderken yırtıcı bir savaş başladı. Odysseus istemeyerek de olsa bu savaşa katılmak için yaşadığı ve memnun olduğu yeri terk etti ve Truva’ya yanlışsız yola çıktı. Truva’nın kalın duvarları vardı ve bu duvarlar yardımıyla on sene boyunca savaşa direnerek ayakta kaldı. Meskene dönmek için Truva’nın kalın duvarlarını aşması gerektiğini bilen Odysseus, içine askerlerin yerleşebileceği, tahtadan, büyük bir at yaptırdı. Truvalılar karşı tarafın savaştan çekildiğini ve tahta atı da İlahlara armağan olarak bırakıldığını düşünerek atı kentin içine aldılar. Tahta atın içine saklanan askerler gece harekete geçerek kapıları ordulara açtı ve on yıldır alınamayan Truva kenti bir gecede fethedildi. Bu yabanî savaşın bitmesiyle birlikte Odysseus ’sun meskene geri dönüş savaşı başladı.


Su perilerinin temsil ettiği, bataklığa, çamura karşın kirlenmeden çiçek açan, suda yüzmesi ile “Dünyada yaşamak fakat dünyaya ilişkin olmamak” manası taşıyan, Buda’nın acı ve tatminsizlikten kurtulmak için önerdiği yol olan, aydınlanmaya ulaşmanın anahtarı ve bir daha doğuşun simgesi olan Lotus… Kelamı edilen bir daha doğuş sanıldığı kadar kolay değil; bilakis çok sancılıdır zira Lotus ’un beşerde yarattığı kısa periyodik zevkten ayılması kolay değildir. Bağımlılık yaratan ve huzur kaçıran hayalden uyanabilenler bir daha doğarak aydınlığa ulaşabilecektir. Bu yüzden ya Lotus çiçeğini hiç yememek ya da bu hayalden uyanmasını bilmek gerekir.

Memnunluk ve zevk… Sosyolog Zygmunt Bauman “Mutluluk, haz veren unsurlarla dolu bir kaptan seçilen ikramlar yığını değil” demiştir. Aristoteles mutluluğun zevkten farklı olduğunu söylemiştir, Dr. Robert Lusting’de Aristoteles üzere bir ayrım yaparak şu biçimde demiştir; Zevk, içseldir, kısa ömürlüdür, bencildir ve bu yüzden insanı ele geçirir. Memnunluk; uzun ömürlüdür, bencil değildir bu yüzden de paylaşımcıdır. Zevke muhakkak hususlar sayesinde ulaşabilen beşerler bu zevke neyle ulaşmış olurlarsa olsunlar -ister husus ister davranışla- çok zevklerin tümü bağımlılığa niye olur. Ama, bu biçimdesi bir bağımlılık durumu memnunluk için kelam konusu değildir.

Üstte bahsedilen durumun niçinlerinden biri, bu iki his insanlarda farklı hormonları tetikler. Şöyle ki; zevk insanlarda “dopamin” hormonunu, memnunluk ise “seratonin” hormonunu etkin hale getirir. Dopamin hormonu bir defa salgılanmaya başlandığında, nöronlar da uyarılmaya başlanır. Çok fazla uyarılan nöronlar ise daha sık ölme eğilimi gösterir. Tabir edilen bu biçimdesi bir durumda, zevki daima ve uzun vadeli kılmak için insanların öbür ve yeni hareketler yapması gerekir. Zira dopaminin yine salgılanması için en son yapılan aksiyonun üstüne yeni bir aksiyon yapılması bir gerekliliktir. Daima daha fazlasını yapmaya çalışmak ise insanları bir tıp bağımlılığa sürükleyecektir. Zevke ulaşmak için istenen “daha fazla”lar sürecin sonunda tam manasıyla “hiç bir şey” olacaktır. özetlemek gerekirse insan ne kadar zevk ararsa o kadar mutsuzluğu bulacaktır.

Yatırımcıların piyasalarda yaşadığı durum da bundan farksız değildir. Planlanmış ve beklenen maksada sahip olan yatırım emelleri kısa mühlet içerisinde günlük al-sat süreçlerine dönebilmektedir. Zira tek bir kez yapılan günlük al-sat süreci yatırımcıda dopamin salgılanmasına sebep olarak yatırımcının kısa vadeli zevki ya da acıyı tatmasını sağlayacaktır. Yapılan hiç bir süreç ya da kazanılan hiç bir kârın yatırımcıda tıpkı hazzı uyandırmayacağı ihtimali düşünüldüğünde; ortaya çıkan kısa müddetli zevkler ilerleyen vakit içinderda yatırımcıya yetmeyebilir. Kısa vadeli süreçte kazandığı birinci kâr yatırımcıyı sevindirirken ikinci süreçte tıpkı kâr yatırımcıda tıpkı heyecanı yaratmayacak hatta kendisini yaptığı süreçte başarısız bakılırsacektir. Bunun sonunda ise yatırımcı ya daha fazla al-sat süreci yapmaya ya da yatırım yaptığı para ölçüsünü arttırarak al-sat yapmaya devam edecektir. Nasıl ki Lotus çiçeğini yiyenler çokça zevk almalarına karşın bir türlü doyuma ulaşamıyor, yatırımcı da lotus çiçeği yiyenler üzere günlük al-sat sürecinden çokça zevk almasına karşın bir türlü doyuma ulaşamayacaktır.

Lotus yiyenler uykulu bir biçimde kendinden geçmiş değillerdir, buradaki asıl kötülük; Lotus meyvesi nasıl ki var olan her şeyi unutturup onları büsbütün kayıtsızlığa itiyorsa, günlük al-sat süreci de yatırımcının niye yatırım yapmaya başladığını unutturarak yatırımcıyı büsbütün kayıtsızlığa itebilir. En sonunda yatırımcı niye ve hangi hedefle yatırım yapmaya başladığını unutur ve al-sat bağımlılığın farkına varmayarak hem kendini birebir vakitte portföyünü bir hiçe dönene kadar tüketmeye başlar. Günlük al-sat süreçlerinde kar elde etmek yatırımcıda bağımlılık yaratırken ziyan eden yatırımcı niye buna devam ediyor sorusu sorulabilir. Unutmamalıdır ki acı ve zevk tıpkı kategorinin farklı yorumlarıdır. Karanlık ve aydınlık üzere birbirlerinden mana alırlar. Hatta acının zevkten daha faydalı olduğu bile söylenir. Zira acı bir uyarandır ya da uyarıcıdır.

Yatırımcının Lotus çiçeğini yedikten daha sonra kendisini mutluluğa ulaştıracak asıl süreçlere dönebilmesi için ne yaptığının farkına varması, kendisini içine düştüğü huzur kaçıran hayalden uyandırması gerekir. Yatırımcının kısa periyodik ya da günlük al-sat süreçlerinde ortaya çıkan hissinin memnunluk değil haz duygusu olduğunu, bu hissin bencil olmasından dolayı daima daha fazlasını istediğini ve süreç yaparken yaşadıkları her zevk duygusu için gelecek devirde yaşayabilecekleri memnunluk hissinden feda ettiklerini unutmamaları gerekir. Yatırımcının yenidendan uyanması ve yola devam etmesi için ise bu bağımlılıktan kurtulması gerekir. Ya o çiçeği hiç yememeli ya da uyanabilmelidir. Joseph De La Vega’nın dediği üzere; “…daha berbatı, brokerların bir kısmı iskambil oyunundaki hilecilere dönüştüler. bu biçimdece çiçekleri ellerinde tutarken meyvelerden oldular.”





Cemre Yoldaş



Kaynaklar:


Davis, B.; “What is the significance of the lotus eaters in the Odyssey?”, 2021.

Özçalık, M.; “Lotus Çiçeğinin Farklı Kültürlerdeki Ehemmiyeti ve Peyzaj Dizaynında kullanmasının İrdelenmesi”, 2017.

Sarı, A.; Güler, F.; “Nibelungen ve Odysseia Destanlarında Meskene Dönüş Miti”, 2019.

University of California Television (UCTV) “The Hacking of the American Mind with Dr. Robert Lustig”

Varon, T.; “Dünyayı Güzelleştirmenin ve Sevginin Sözü: Kutsal Çiçek Lotus”, 2020.

Pay Teklifleri: Pay senetlerinde risk iştahının korunmasını bekliyoruz

Yapı Kredi Yatırım küresel strateji

İş Yatırım: Bankacılık 3.Çeyrek Varsayımları
 
Üst